Trẻ hay viêm họng tái đi tái lại: Nguyên nhân có thể không chỉ do thời tiết?

Đánh giá chuyên môn
bởi Bác sĩ Đồng Đức Hùng

Chia sẻ từ góc nhìn của bác sĩ với 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y học:
” Trong gần 20 năm làm việc trong lĩnh vực y học, tôi đã gặp không ít cha mẹ đưa con đến khám với một câu hỏi rất quen thuộc: “Tại sao con tôi cứ thay đổi thời tiết là lại viêm họng? Vừa khỏi được vài tuần lại ho, sổ mũi, đau họng rồi sốt trở lại?” Nhiều gia đình cho rằng thời tiết là “thủ phạm” chính. Trời chuyển lạnh, mưa nhiều, nằm điều hòa hoặc giao mùa là trẻ dễ viêm họng. Điều này có phần đúng, nhưng viêm họng tái đi tái lại ở trẻ thường không chỉ liên quan đến thời tiết “
Đằng sau tình trạng này có thể là sự kết hợp của nhiều yếu tố : hệ miễn dịch của trẻ còn đang hoàn thiện, thường xuyên tiếp xúc với virus và vi khuẩn tại trường học, vệ sinh chưa tốt, môi trường sống, dinh dưỡng, giấc ngủ, bệnh lý tai mũi họng hoặc trẻ chưa hồi phục hoàn toàn sau đợt bệnh trước.
Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách “giữ ấm thật kỹ”, cha mẹ cần nhìn vấn đề toàn diện hơn để vừa xử trí đúng khi con bị bệnh, vừa xây dựng nền tảng sức khỏe và miễn dịch lâu dài cho trẻ.

Vì sao trẻ nhỏ thường xuyên bị viêm họng?

Viêm họng là tình trạng niêm mạc vùng họng bị viêm, thường gặp ở trẻ em. Phần lớn các trường hợp viêm họng cấp ở trẻ liên quan đến virus; một tỷ lệ khác có thể do vi khuẩn hoặc các nguyên nhân không nhiễm trùng.
Ở những năm đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang học cách nhận biết và phản ứng với rất nhiều tác nhân từ môi trường. Khi bắt đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo hoặc tiểu học, số lượng người mà trẻ tiếp xúc tăng lên đáng kể.
Trẻ chơi cùng nhau, dùng chung đồ chơi, thường xuyên đưa tay lên mắt, mũi, miệng và chưa phải lúc nào cũng có ý thức rửa tay đúng cách. Đây là điều kiện thuận lợi để các tác nhân gây bệnh đường hô hấp lây truyền.
Bởi vậy, có những trẻ ở nhà khá khỏe nhưng sau khi bắt đầu đi học lại liên tục ho, sổ mũi hoặc viêm họng. Điều này không nhất thiết đồng nghĩa với việc trẻ “quá yếu”, nhưng nếu bệnh xuất hiện quá thường xuyên hoặc kéo dài thì cha mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân.

Thời tiết có phải là nguyên nhân chính khiến trẻ thường xuyên bị viêm họng?

Khi nhiệt độ và độ ẩm thay đổi, khiến niêm mạc đường hô hấp của trẻ phải thích nghi. Đồng thời, một số virus đường hô hấp có xu hướng hoạt động mạnh vào những thời điểm nhất định trong năm. Tuy nhiên, thời tiết lạnh không phải nguyên nhân duy nhất gây viêm họng.
Tôi thường khuyên cha mẹ quan sát thêm những yếu tố khác trong sinh hoạt của trẻ. Ví dụ như: Bé có thường xuyên thức khuya không? Chế độ ăn có đa dạng không?Bé có uống đủ nước? Có thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi hoặc không khí ô nhiễm? Trẻ có bị viêm mũi dị ứng, nghẹt mũi kéo dài hay phải thở bằng miệng khi ngủ không?
Đôi khi, chính những yếu tố tưởng như rất nhỏ này lại góp phần khiến niêm mạc đường hô hấp thường xuyên bị kích thích và làm các triệu chứng tái diễn.

Khi hệ miễn dịch của bé chưa hoàn thiện – ba mẹ cần quan tâm đến những yếu tố nào?

Hệ miễn dịch có thể hình dung như một “hệ thống phòng thủ” của cơ thể. Khi virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân lạ xâm nhập, nhiều tế bào và cơ chế miễn dịch phối hợp để nhận diện và loại bỏ chúng.
Ở trẻ nhỏ, hệ thống này vẫn đang tiếp tục phát triển. Vì vậy, trẻ thường dễ mắc các bệnh nhiễm trùng thông thường hơn người trưởng thành.
Điều cần nhấn mạnh là “tăng sức đề kháng” không có nghĩa làm cho trẻ hoàn toàn không bao giờ bị bệnh. Không có thực phẩm, vitamin hay sản phẩm bổ sung nào có thể tạo ra một “lá chắn tuyệt đối” trước virus và vi khuẩn.
Mục tiêu hợp lý hơn là giúp trẻ có một nền tảng sức khỏe tốt để hệ miễn dịch hoạt động bình thường, đồng thời giảm các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được.

Dinh dưỡng là nền móng của hệ miễn dịch

Một trong những câu hỏi tôi thường nhận được là: “Bác sĩ ơi, cho trẻ ăn gì để tăng đề kháng?”. Câu trả lời của tôi thường không phải một loại thực phẩm duy nhất. Hệ miễn dịch cần nhiều dưỡng chất khác nhau để hoạt động bình thường. Vì vậy, điều quan trọng nhất là một chế độ ăn đa dạng và cân đối.
Bữa ăn của trẻ nên có đầy đủ các nhóm chất gồm protein, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất. Cha mẹ nên luân phiên thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu, rau xanh và trái cây phù hợp với độ tuổi. Vitamin C, vitamin D, kẽm, sắt và nhiều vi chất khác đều có vai trò nhất định đối với hoạt động của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, bổ sung càng nhiều không đồng nghĩa càng tốt. Việc bổ sung vitamin và khoáng chất với liều cao hoặc kéo dài không cần thiết có thể gây tác dụng không mong muốn.

Đừng xem nhẹ giấc ngủ của trẻ

Nếu dinh dưỡng là nguyên liệu thì giấc ngủ chính là khoảng thời gian cơ thể phục hồi.
Trẻ ngủ không đủ thường mệt mỏi, kém tập trung và có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng sinh lý của cơ thể, trong đó có hoạt động miễn dịch.
Cha mẹ nên duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, hạn chế điện thoại, máy tính bảng và tivi trước khi ngủ. Phòng ngủ cần thông thoáng, nhiệt độ phù hợp và tránh để luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào trẻ.
Đây là những biện pháp đơn giản nhưng trong thực tế lại thường bị bỏ qua.

Vận động và vệ sinh cá nhân cũng rất quan trọng

Một đứa trẻ khỏe mạnh không nên chỉ được “bao bọc” trong nhà vì cha mẹ sợ con bị bệnh.
Vận động phù hợp với độ tuổi, vui chơi ngoài trời và duy trì hoạt động thể chất thường xuyên có lợi cho sức khỏe tổng thể, giấc ngủ và sự phát triển của trẻ.
Song song với đó, hãy hình thành cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Hướng dẫn trẻ che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế đưa tay bẩn lên mắt, mũi và miệng.
Cha mẹ cũng nên thực hiện tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo. Đây là một trong những biện pháp chủ động quan trọng giúp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm.

Khi nào viêm họng tái phát cần được bác sĩ kiểm tra?

Một sai lầm tôi gặp khá thường xuyên là mỗi lần trẻ đau họng, cha mẹ lại tự mua lại đơn thuốc cũ, thậm chí tự cho con uống kháng sinh. Không phải viêm họng nào cũng cần kháng sinh. Nếu nguyên nhân là virus, kháng sinh không điều trị được virus. Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định còn làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và kháng kháng sinh. Đặc biệt, nếu trẻ bị viêm họng tái phát nhiều lần, cha mẹ không nên chỉ xử lý từng đợt mà cần tìm nguyên nhân.
Hãy đưa trẻ đi khám khi tình trạng tái diễn thường xuyên hoặc khi trẻ có biểu hiện bất thường như sốt cao hoặc kéo dài, khó thở, thở nhanh, tím tái, khó nuốt rõ rệt, bỏ ăn uống, mất nước, lừ đừ, phát ban hoặc các triệu chứng khiến cha mẹ lo lắng. Bác sĩ có thể cần đánh giá thêm những vấn đề như viêm amidan tái diễn, viêm VA, viêm mũi xoang, dị ứng, trào ngược hoặc những nguyên nhân khác tùy từng trường hợp.

Có nên bổ sung sản phẩm hỗ trợ miễn dịch cho trẻ?

Đây cũng là câu hỏi tôi nhận được khá nhiều. Trước hết, cần hiểu rằng sản phẩm hỗ trợ miễn dịch không thay thế chế độ ăn cân đối, giấc ngủ, vận động, tiêm chủng và điều trị y khoa khi trẻ mắc bệnh. Tuy nhiên, trong một số giai đoạn hoặc một số nhóm trẻ có nhu cầu dinh dưỡng cụ thể, cha mẹ có thể cân nhắc sản phẩm bổ sung phù hợp. Khi lựa chọn, tôi thường khuyên phụ huynh chú ý đến ba điều: thành phần rõ ràng, nguồn gốc minh bạch và liều sử dụng phù hợp với độ tuổi.
Một trong những sản phẩm thuộc nhóm này là Albavit Kids Immune Boost Max, thực phẩm bảo vệ sức khỏe dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi.
Trẻ hay viêm họng tái đi tái lại: Nguyên nhân có thể không chỉ do thời tiết?

Albavit Kids Immune Boost Max có những thành phần gì?

Albavit Kids Immune Boost Max với công thức kết hợp Beta-Glucan, chiết xuất quả Acerola và Vitamin C.
Beta-Glucan là một nhóm polysaccharide được quan tâm trong lĩnh vực dinh dưỡng và miễn dịch. Tuy nhiên, hiệu quả của beta-glucan có thể phụ thuộc vào nguồn, cấu trúc và liều lượng. Vì vậy, phụ huynh không nên hiểu rằng chỉ cần sử dụng beta-glucan là trẻ sẽ không mắc các bệnh đường hô hấp.
Acerola là loại quả được biết đến như một nguồn vitamin C tự nhiên và chứa các hợp chất có đặc tính chống oxy hóa.
Vitamin C là vi chất cần thiết cho cơ thể và góp phần vào hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, đồng thời tham gia bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa.
Sự kết hợp này giúp Albavit Kids Immune Boost Max hướng đến mục tiêu hỗ trợ hệ thống miễn dịch khỏe mạnh, nâng cao sức đề kháng và bổ sung chất chống oxy hóa.

Ưu điểm đáng chú ý của Albavit Kids Immune Boost Max

Từ góc độ lựa chọn sản phẩm cho trẻ, tôi đánh giá cao việc phụ huynh có thể kiểm tra rõ thành phần và hàm lượng trên nhãn thay vì lựa chọn chỉ dựa trên quảng cáo. Theo thông tin sản phẩm, trong mỗi liều 2,5 ml Albavit Kids Immune Boost Max12,5 mg Beta-Glucan, 9,5 mg chiết xuất quả Acerola và 3,75 mg Vitamin C.
Sản phẩm ở dạng siro, thuận tiện cho trẻ nhỏ sử dụng, đặc biệt ở những bé chưa phù hợp với viên uống.
Sản phẩm dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi và có nguồn gốc từ Ba Lan.
Theo công bố trên tài liệu sản phẩm, Albavit Kids Immune Boost Max được định hướng hỗ trợ hệ miễn dịch, nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ tăng cường thể lực và phục hồi sức khỏe ở trẻ mới ốm dậy hoặc sau điều trị kháng sinh.
Điều quan trọng là cha mẹ cần sử dụng đúng đối tượng và đúng liều hướng dẫn, không tự ý tăng liều với suy nghĩ rằng “uống nhiều sẽ tăng đề kháng nhanh hơn”.

Điều tôi muốn cha mẹ nhớ: xây dựng miễn dịch là một hành trình
Sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực y học, điều tôi muốn nhắn nhủ với các gia đình là: đừng đợi đến khi con liên tục ốm mới bắt đầu quan tâm đến sức đề kháng.
Một hệ miễn dịch hoạt động tốt được xây dựng từ rất nhiều thói quen nhỏ mỗi ngày: một bữa ăn đủ chất, một giấc ngủ ngon, thời gian vận động hợp lý, vệ sinh tay đúng cách, môi trường sống không khói thuốc, tiêm chủng đầy đủ và chăm sóc y tế đúng lúc.
Các sản phẩm hỗ trợ như Albavit Kids Immune Boost Max có thể được cân nhắc như một phần bổ trợ trong quá trình chăm sóc sức khỏe của trẻ.
Nếu con thường xuyên viêm họng tái đi tái lại, điều cha mẹ cần làm không chỉ là nhìn lên dự báo thời tiết. Hãy nhìn rộng hơn vào dinh dưỡng, giấc ngủ, môi trường, thói quen sinh hoạt, tình trạng tai mũi họng và sức khỏe tổng thể của trẻ. Khi tìm được nguyên nhân và chăm sóc đúng cách, chúng ta mới có thể giúp trẻ xây dựng nền tảng sức khỏe tốt hơn, tự tin học tập, vui chơi và lớn lên khỏe mạnh.

Lưu ý: Albavit Kids Immune Boost Max là thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Khi trẻ có biểu hiện bệnh hoặc viêm họng tái phát nhiều lần, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn phù hợp.